| Teksten
over het werk:
Contemplatie (beschouwing) is het uitgangspunt voor het werk van Jac Bisschops (NL 1952)
De abstracte beeldtaal waarin hij zich uitdrukt, kenmerkt zich door een streng gehanteerde maatvoering, gebaseerd op de gulden snede verhoudingen. Hij zoekt daarmee naar eenvoud, harmonie en helderheid.
Spaarzaam ook de middelen die met grote concentratie worden toegepast.
Tempera, caseïne of acryl is in dunne lagen over elkaar aangebracht, totdat de juiste intensiteit van de kleur is bereikt.
Bisschops: "Elke kleur staat voor een klank [...] door de juiste afstemming van de kleurvelden wil ik een totaalklank bereiken, die de ziel raakt." Kleuren die in combinatie met elkaar of tezamen met velden van bladgoud vibreren.
Zijn levensbeschouwing is georiënteerd op het zen-boeddhisme. Het werk staat in de traditie van Mondriaan, Malewich en Barnett Newman.
De schilderijen van Jac Bisschops zijn bedoeld om de tijdloze, spirituele orde te onthullen die onder het voortdurend veranderende uiterlijk van de wereld ligt.
ARTTRA
De kunst van Jac Bisschops en de 'Kruisweg van de Verstilling', in de Sint-Salvatorskathedraal te Brugge
Jac Bisschops, geboren in Bocholtz (NL), 1952, woont en werkt in Amsterdam.
Wat Jac Bisschops schildert kan niet worden omschreven, evenmin benoemd. Doorheen een rijk palet van egaal gekleurde vlakken creëert hij een meditatief werk dat uitnodigt tot inkeer en contemplatie.
Tempera wordt in lagen over elkaar aangebracht totdat de juiste kleurintensiteit wordt bereikt.
Verschillende kleurvlakken worden gecombineerd met een verticaal en horizontaal lijnenspel.
Door alles minimaal en zo zuiver mogelijk te schilderen suggereren zijn kunstwerken een lumineuze en mysterievolle dimensie, iets dat boven de materiële wereld uitstijgt.
Bij Bisschops gaat het over het sublieme, over puurheid, over spiritualiteit.
In een wereld die overdonderd wordt door massa's beelden op het wereldwijde internet toont de kunst van Jac Bisschops geen herkenbare beelden, geen breedsprakig manifest.
Elke anekdote of nadrukkelijke materialiteit wordt vermeden.
Zijn kunst staat buiten het lawaai van het actuele discours waar gemorst wordt met beelden, kreten en slogans.
Het zijn verstilde beelden, uitgestrekte innerlijke landschappen in een subtiel coloriet dat veeleer suggestief dan affirmatief is.
Hoewel er niet veel te zien is kun je lang naar een werk van hem kijken.
'Kruisweg van de Verstilling'
De kruisweg van Jac Bisschops loopt niet vast in de donkere nacht van goede vrijdag maar mondt uit in het licht van de paasmorgen.
Jezus ging van donker naar licht, van dood naar leven, van kruis naar verrijzenis.
Zo zijn de evangelies ontstaan.
Vanuit de verrijzeniservaring werd het verhaal van Jezus te boek gesteld.
Dit heeft Bisschops in de vijftien panelen van de 'Kruisweg van de Verstilling' goed begrepen.
Deze kruisweg verbeeldt het lijden in de huidige wereld.
Tegelijk is het perspectief van Pasen sterk aanwezig.
Het aloude Bijbelse beeldverbod heeft in deze kruisweg goed doorgewerkt.
De kathedraal is een huis vol Rooms leven met vele figuratieve voorstellingen.
Deze kruisweg maakt ruimte voor het zuiver spirituele dat sterker is dan figuratie.
De 'Kruisweg van de Verstilling' toont dat Gods beeld hier op aarde niet zonder kras bestaat.
Alle staties dragen het litteken van het kruis.
Beide elementen, horizontale en verticale balk, zijn steeds aanwezig.
De panelen drukken iets uit dat vorm, beeld en begrip ontstijgt.
Wie verwend is door overvloed van beelden ervaart dit als schaars.
Nochtans, spreken tot de onzichtbare God gebeurt in stilte en leegte.
Dat wisten ook Bernardus en zijn volgelingen.
De vijftien kruiswegstaties van Jac Bisschops zijn meer dan memoria.
Alles mondt uit in de 15e statie, in het beeld van het ongetemperd licht.
In het licht van de Verrezene, het licht dat letterlijk het paneel vult, is er alleen maar hoop en verwachting.
De kunstenaar wil het mysterie van Jezus' dood en opstanding verbinden met ons persoonlijk leven, solidair met het lijden in de wereld.
De 'Kruisweg van de Verstilling' is verloochening en belofte, samen verbeeld.
Uit de belofte groeit kracht en mededogen.
Er is geen handtekening op de schilderijen te bespeuren.
Het materiaal zelf is zijn signatuur.
Mark Delrue, Brugge, maart 2010.
In het werk van Jac Bisschops is de interesse in architectuur
en de invloed van de tijdens zijn reizen opgedane indrukken onmiskenbaar aanwezig.
In zijn schilderijen tekeningen en multiples gaan strenge geometrische vormen
samen met een subtiel gebruik van kleur. De kleur wordt bepaalt door het aanbrengen
van vele dunne lagen pigment, waardoor de structuur van het dragermateriaal door
de temperaverf heen zichtbaar blijft. Hoewel het werk met minimale middelen tot
stand komt, is het monumentaal. Het straalt rust uit en mede door het veelzijdig
gebruik van bladgoud doet het denken aan een ikoon. De vaak meditatieve thema’s
zetten aan tot contemplatie. Bisschops wil met zijn werk een tegenwicht vormen
voor de visuele overdaad waarmee we dagelijks geconfronteerd worden.
Noëlle
Kemmerling
Cat. 100X artcorner DSM Heerlen
Het werk van Jac Bisschops
is bescheiden maar niet teruggetrokken en stil maar niet gesloten. De strenge
maatvoering die Bisschops voor zijn werken hanteert, wordt verzacht door het subtiele
kleurgebruik. Door zijn verf in verschillende lagen en nuances op te brengen,
ontstaat een verzadigd en intens oppervlak. De lichte gloed die hiervan afstraalt,
geeft het werk een eigen energie en omhult het als een beschermend aura. Als de
trillende lucht boven het warme wegdek. Zo onttrekt het zich aan al te directe
interpretaties en nodigt het uit tot rustige aanschouwing of zelfs verstilde meditatie.
De schilderijen van Bisschops bieden als een soort ikonen toegang tot een essentiële
ruimtelijke ervaring en voor wie de moeite neemt ze geduldig te bekijken, zal
duidelijk worden dat in een evenwichtige wisselwerking de ruimte zich in het werk
presenteert zoals het werk zich in de ruimte aandient; vanzelfsprekend.
Leo
Delfgaauw
Cat. Kunst bij het Gerechtsgebouw Amsterdam Uitgave: architektengroep
Loerakker Rijnboutt Ruijssenaars Hendriks bv Amsterdam
For Jac Bisschops
colour is the fundamental concept. He says that: colour is sensitivity materialized
and just like music it speaks directly to the soul. Every colour has its own resonance.
He compares the walls of the space with the soundbox of a musical instrument.
The colour from the artworks resonates in the space therefore creating an extra
dimension, a dimension of clearnes and calm.
Riki Mijling
Jac
Bisschops, studierte an der Kunstakademie Maastricht. Seine Bilder aus Holz bekommen
durch ihre voluminöse Tiefe einen objekthaften Charakter. Die Gestaltung
ist geprägt durch geometrische Formen. Blattgold steht für die Verdichtung
von Licht, für eine Energie, die reflektiert wird, helles Grün steht
für die Schöpfung, für einen Neuanfang, Orange ist für den
in Amsterdam lebenden Künstler eine Farbe, die in hohem Masse Energie verkörpert.
Sie steht auch für das von Menschen Geschaffene, während Sandtöne
die Erde markieren. Die Schatten der Tafeln umgeben seine Bilder wie eine Aura,
bringen ihre Energie zum Vibrieren. Es sind Kraftfelder, die dem Betrachter einen
Teil ihrer Stärke schenken wollen.
Rudolf Barnholt
Rob Smolders, 'Galerie' Cultureel Supplement NRC Handelsblad
Het op de minimal art geïnspireerde werk van Jac Bisschops is van nature niet erg opdringerig.
In deze tijd van opzienbarende installaties en drukke figuratie die voor neobarok of neoromantiek moet doorgaan,
wordt het bijna onzichtbaar.
Maar in galerie De Selby hangt het er wel, al is het soms moeilijk te ontdekken.
Zo geeft een plattegrond aan dat een werk met bladgoud zou moeten hangen op een wand die geheel blank is gebleven.
Maar nee, het hangt er toch: vier paneeltjes van tien bij tien centimeter in de uiterste hoeken van het wandvlak.
En het wit van de muur hoort er natuurlijk bij.
Bisschops laat verder twee groepen tekeningen en schilderijen zien.
'Ikonen' noemt hij de constructies van een lange en een korte lat op elkaar gelijmd en beschilderd.
De overige werken refereren aan monumentale doorgangen in de bouwkunst.
Soms is er een poortvorm in te herkennen.
De tekeningen bestaan voor het merendeel uit verticale kleurbanen, met een heel terughoudend kleurgebruik.
De eigen tint van het papier, wit en bladgoud, is een vertaling van het mediterrane licht.
Datzelfde effect is in de schilderijen nog mooier bereikt door het gebruik van tempera, dat, hoewel het egaal is opgebracht
nooit een vlakke kleurlaag vormt.
Jac Bisschops werkt in dezelfde traditie als bijvoorbeeld J.C.J. van der Heijden.
Formeel is er soms maar weinig verschil.
Daarom is het opmerkelijk dat hij totaal andere ervaringen weet op te roepen.
Het werk van Van der Heijden blijft aards, het resultaat van verf op doek.
Bisschops probeert iets vast te leggen van wat een ikoon tot een cultuurobject maakt, of een poort tot cultusruimte.
Dat is een gewaagde onderneming die, vermoed ik, in Nederland niet gemakkelijk weerklank zal vinden.
Theo Krabbe, 'Levensbeschouwing' De Twentsche Courant Tubantia
'Contemplatief spel van licht en kleur'
De kunstwerken van Jac Bisschops in het oude rustieke Stiftskerkje van Weerselo brengt de toeschouwer als vanzelf tot inkeer en meditatie.
De Amsterdamse kunstenaar Jac Bisschops is een van de veertig kunstenaars die op zoek zijn naar een eigentijdse betekenis van het begrip 'inkeer'."De woestijn is voor mij de ideale ruimte waar ik inspiratie opdoe".
Het is een subtiel kleurgebruik in combinatie met bladgoud. Vijf felgekleurde (paars, oranje, groen, goud, geel) houten panelen, waarvan drie rechthoekig
horizontaal, steken schril af tegen de donkerbruine Bentheimer zandstenenmuren van het Weerselose Stiftskerkje.
De somtijds schaarse lichtinval in het donkere kerkje doet zijn werk.
Het verandert de intensiteit van de kleuren en de schaduwen ervan op het hout aan de zijkant en bovenkant.
Bij een sterke lichtinval is het alsof er energie vrijkomt, zoals uit de trillende lucht in een warm landschap.
Alsof beeldend kunstenaar Jac Bisschops de sensibiliteit van de gewijde ruimte nog eens apart wil ontsluiten.
Wie zijn werk in het oude Stiftskerkje beziet, moet er wel de tijd voor nemen. Anders ontgaat hem het spel van kleurverandering en lichtintensiteit.
Zo wordt hij bijna automatisch gedwongen tot rust, onthaasting, tot inkeer en meditatie.
Drie kunstenaars exposeren in deze regio (Borne, Delden, Weerselo) hun werk, waarmee ze het begrip 'inkeer' tot uitdrukking hebben gebracht.
Jac Bisschops uit Amsterdam is één van hen. Dominee Henk Abma van de Oecumenische Streekgemeente Kortenhoef nodigde veertid kunstenaars
uit voor dit landelijke project. In deze herfsttijd is het werk te zien. Tijdens de herfstvakantie openen 35 kleine kerkjes verspreid over heel Nederland
overdag hun deuren om het resultaat aan het publiek te tonen. Abma heeft bovendien een zeer fraaie catalogus uitgegeven met literaire teksten,
ateliergesprekken met kunstenaars, foto's van het werk en de kerkjes, en essays en beschouwingen over de betekenis van inkeer in de christelijke mystiek,
beeldende kunst, het jodendom, de islam en het boeddhisme.
Ruimtes
De in Amsterdam wonende en werkende, maar in Z.Limburg geboren en geschoolde kunstenaar raakte onder de indruk van de innerlijke zeggingskracht
van de ruimte binnen en buiten de hem toegewezen Stiftskerk van Weerselo.
Ook de rust en de stilte van de Twentse plattelandsomgeving sprak hem bijzonder aan. Jac Bisschops heeft wat met ruimte.
Zelf vertoeft hij met grote regelmaat in weidse omgevingen. Om de hectiek en geestelijke leegheid van de moderne westerse samenleving te ontvluchten.
Om er nieuwe inspiratie op te doen. Of het nu de woestijn in Egypte is, of het hooggebergte van de Himalaya in de Indiase grensprovincie Ladakh en in Nepal,
Die ruimte heeft hij nodig om zelf tot inkeer te komen. 'Daar kom ik mezelf tegen. In de meest basale vorm. Het is geen omgeving die gecultiveerd is. De wind, de kou, de warmte, licht en donker, de veranderingen
van de dag via het licht, ik neem het daar allemaal veel beter waar. Dan besef ik me ook dat een mens maar heel weinig nodig heeft om te kunnen leven.'
De woestijn of de hoogvlakte, het zijn de omgevingen, waar Jac Bisschops zijn ontvankelijkheid en respect voor tijd, ruimte en de schoonheid en wreedheid van de natuur laat voeden en aanscherpen. Daar in de Himalaya heeft hij gemerkt zich ook bij de boeddhistische opvatting dat elk levend wezen (mens, plant of dier) een ziel heeft en met respect behandeld moet worden zeer wel thuis te voelen. 'Die harmonie van de Tibetanen met de natuur is een sterke weg om tot een blijvend geluksgevoel te komen.'
Panelen
Die inspiratiebronnen heeft Jac Bisschops in zijn panelen in de Weerselose Stiftskerk verwerkt.
Sensibiliteit en potentie, met die begrippen omschrijft hij zelf zijn werk.
Bisschops wil de kijker sensibiliseren, gevoelig maken, voor de ruimte waarin zijn kunst hangt.
Ruimte en kunstwerk vormen voor hem één geheel, gaan een verbinding aan.
Potentie duidt de wijze aan waarmee Bisschops de toeschouwer de kracht en de mogelijkheden van het verbeelde (natuur, wind, het verloop van de tijd)
wil laten ervaren. Door die sensibiliteit en door die potentie hoopt hij de toeschouwer tot contemplatie te brengen, zodat deze zijn eigen gedachtengang
'onderbreekt' zijn 'eigen geconditoneerde patronen loslaat, en zich in het hier en nu begeeft.'
Aan de muur tegenover de gotische ramen toont hij het werk 'De uren van het licht'.
Het is een weergave van de kleuren van het licht tijdens het verloop van een hele dag, van het gloren van de dageraad tot het einde van het nachtelijk duister.
'Zoals die over de korenvelden waait. In het koren zelf kun je de afdruk van de wind in de donkere en lichtere banen zien.'
De twee panelen in de voorruimte duiden op de hoop, de vergankelijkheid van het leven en het ontzag voor het heilige.
Vroeger schilderde Jac Bisschops op doek. Maar daar heeft hij afstand van genomen. Hij werkt nu al enige jaren op houten panelen, waarbij hij net als bij
de vlakverdeling van de kleurenvelden een maatvoering hanteert die is gebaseerd op de gulden snede verhoudingen.
Zo kan hij de hoogte, breedte en dikte van het kunstwerk exact zelf bepalen en daarmee zijn kunstwerk een driedimensionale dimensie geven.
Omdat de werken een dikte hebben, reflecteren de kleuren van de zijkanten op de wand, waardoor een 'aura' ontstaat.
De temperaverf maakt hij zelf met pure pigmenten om de kracht en de intensiteit van de kleur heel zorgvuldig te kunnen doseren.
Want kleuren zijn voor Jac Bisschops als de fijngestemde tonen van de muziek.
Om de natuur als woest en ruig of als stil en rustig te kunnen laten horen, is steeds een subtiel kleurenspel nodig.
'Met die ene bepaalde kleurencombinatie druk ik een zacht briesje uit. En voor de stilte van de nacht heb ik een totaal ander kleurenveld nodig.'
| | |